Motiv per l’examinaziun dad implants da fotovoltaica installads da maniera verticala vi dad implants d’infrastructura existents è l’uschenumnada mancanza da forza electrica d’enviern en Svizra: entant ch’il basegn d’energia crescha durant l’enviern, sa diminuescha la producziun da forza electrica dad implants da fotovoltaica pervi da la cuvrida da naiv e pervi da pli pauc sulegl. Regiuns alpinas sco la Surselva porschan dentant cundiziuns favuraivlas perquai ch’i dat damain tschajera e perquai che la naiv ruschna pli spert giu dad implants installads da maniera verticala. Nov vi da quest project è l’integraziun dad implants d’infrastructura ch’ins n’ha enfin ussa savens betg resguardà. Quels n’èn situads ni en spazis natirals classics intacts ni en zonas da construcziun gia reguladas. Els porschan in potenzial anc pauc utilisà per la producziun d’energia. Ins ha vulì trair a niz questa situaziun da partenza, ed uschia ha il Surselva Lab da la SAS dal Grischun, ensemen cun la Regiun Surselva ch’è al medem mument ina regiun d’energia, inizià in project da perscrutaziun ch’è vegnì realisà ensemen cun l’Institut per construcziun en il spazi alpin da la SAS dal Grischun.

Analisa sistematica dad infrastructuras

En il rom dal project èn vegnids registrads ed analisads sistematicamain en tut 563 implants d’infrastructura – tranter auter vias, mirs da sustegn, punts, galarias, portals da tunnels ed implants da provediment. Studentas e students dal studi da bachelor architectura han era participà a la lavur. Suenter in’emprima selecziun tenor las uras da sulegl e l’orientaziun, èn restads 168 objects per in’examinaziun pli profunda. Quels èn lura vegnids valitads areguard grondezza, situaziun da sumbriva, posiziun ed adattaziun tecnica, e sin basa da quels resultats han ins eruì in potenzial d’energia stimà da radund 6.7 uras gigawat per ils mais d’enviern (october fin mars) en l’entira Regiun Surselva.

Limitaziun malgrà in grond potenzial teoretic

Ils resultats mussan ch’il potenzial teoretic para bain dad esser grond, la realisaziun effectiva vegn dentant limitada da differents facturs. Bleras infrastructuras è n situadas en valladas ed han sumbriva da las muntognas che las circumdeschan. Implants en regiuns autas 
perifericas n’èn savens betg utilisabels per mancanza da colliaziuns a la rait u ch’els fan economicamain mo senn per l’agen provediment. Ulteriuras sfidas resultan da la vegetaziun, da la realisabladad tecnica respectivamain economica, da las cundiziuns da basa giuridicas sco era da l’integraziun concepziunala raschunaivla. Malgrà questas restricziuns mussa il project, promovì da l’Uffizi federal per energia che implants fotovoltaics vi dad implants d’infrastructura alpins pon contribuir da maniera impurtanta al provediment d’energia regiunal. Mintga singul implant munta uschia in ulteriur element en il puzzle per il success da la realisaziun da la strategia d’energia 2050 da la Confederaziun.

Sustegn per las vischnancas orientà a la pratica

Per sustegnair las vischnancas han ins sviluppà recumandaziuns d’agir orientadas a la pratica. Quellas cumpiglian criteris per eruir objects potenzials, indicaziuns per las proceduras da planisaziun e da concessiun e pussaivladads per l’integraziun da fotovoltaica en infrastructuras existentas – tant en furma additiva sco era integrala. Ina plivalur centrala è la basa specifica per vischnancas: cun “Solar Vertical” survegn mintga vischnanca ina survista sistematica  da lieus potenzials che san servir era en avegnir sco basa per decisiuns. Cun quai che las cundiziuns da basa giuridicas, quellas da planisaziun e quellas tecnicas sa midan dentant cuntinuadamain, mussa ina glista da controlla pussaivladads da realisaziun concretas. Uschia han las vischnancas da la Surselva a disposiziun per l’emprima giada in agid da decisiun fundà ed al medem temp flexibel, per utilisar il potenzial dad implants d’infrastructura da maniera intenziunada, realistica e persistenta.

Ulteriurs detagls

• Rapport davart «Solar Vertical»: regiun-surselva.ch/avegnir/regiun-denergia
• Project «Solar Vertical – Recumandaziuns d’agir per implants solars verticals sin implants d’infrastructura »: fhgr.ch/solarvertical
• Labor real Surselva Lab: fhgr.ch/surselvalab

Ulteriurs infurmaziuns

SAS Grischun:
Mirco Blöchlinger
Collavuratur scientific dal project, Institut per edifizis en il spazi alpin
mirco.bloechlinger@clutterfhgr.ch
+41 81 286 38 84

Regiun Surselva:
Céline Meury
Responsabla per il svilup regiunal
celine@cluttersurselva.ch
+41 81 926 25 03

La Scola auta spezialisada dal Grischun
Sco scola auta metta la SAS Grischun il focus sin in pensar dinamic ed in agir proactiv. Questa tenuta la gida a concepir l'avegnir. La purschida da studis s’orientescha tenor las sfidas praticas da l’economia e da la societad. Sias 2500 studentas e students en scolaziun e perfecziunament furma ella a persunalitads responsablas. La SAS Grischun porscha studis e perfecziunaments en ils roms «architectura ed inschigneria da construcziun», «medias, tecnica ed IT» sco er «economia, servetschs e scienza d’infurmaziun». En sia perscrutaziun interdisciplinara e transdisciplinara metta ella il focus sin ils temas tecnologias futuras applitgadas, il svilup en il spazi alpin e l'agir tenor princips d'interpresa. Cun sias activitads contribuescha la SAS Grischun al success ed a la cumpetitivitad da persunas, instituziuns e regiuns. Ella ha fermas ragischs en la regiun, è d’impurtanza naziunala ed irradiescha en l’entir mund. fhgr.ch/rm

Regiun Surselva
La Regiun Surselva è ina corporaziun da dretg public cun atgna persunalitad giuridica. La Regiun Surselva cumpiglia il territori da la Val dal Rain Anteriur tranter Laax ed il territori da la tgina dal Rain al Piz Badus cun las vals lateralas Lumnezia, Stussavgia e Medel. La Surselva cumpiglia 15 vischnancas ed ha ina populaziun residenta da 21'887 (2024).
La Regiun Surselva ha la finamira da meglierar da maniera persistenta las cundiziuns economicas e socialas da la regiun sco er da promover la collavuraziun regiunala. Ella sa  fatschenta per quest scopo cun il svilup regiunal, ma er cun la planisaziun directiva regiunala, cun la dismessa, cun la gestiun dal Center da furmaziun Surselva (scola commerziala, scola professiunala, scola vinavon, scola da musica, servetsch da logopedia). Tar ils posts da servetsch da la Regiun Surselva tutgan plinavant la curatella professiunala, l'uffizi da scussiun e concurs e l'uffizi da stadi civil. regiun-surselva.ch