Tge effects ha la promoziun da lingua e cultura per il rumantsch ed il talian?
06.01.2026
La Confederaziun sustegna dapi blers onns la promoziun da linguas dal chantun Grischun cun meds considerabels. Ussa examinescha la Scola auta spezialisada dal Grischun per incumbensa da l’Uffizi federal da cultura tge effects che las organisaziuns sustegnidas sviluppan propi, e sche las purschidas correspundan als basegns da la populaziun correspundenta. Part da questa retschertga è ina enquista-online actuala che è anc averta enfin la fin da schaner. Ils resultats da la retschertga vegnan integrads en l’ulteriur svilup da la plurilinguitad en il chantun Grischun.
Contribueschan las activitads da las organisaziun linguisticas da maniera effizienta a la promoziun ed al mantegniment a lunga vista da la cultura rumantscha e taliana? Questa dumonda stat en il center d’ina nova retschertga en il chantun Grischun. En il focus stattan las duas organisaziuns linguisticas, la Lia rumantscha e la Pro Grigioni Italiano. Per incumbensa da l’Uffizi federal da cultura evaluescha la SAS Grischun mintgamai las structuras, ils programs e las finamiras da las duas organisaziuns sco era la dumonda davart l’effizienza e la persistenza da lur lavur. La finamira è da survegnir in maletg uschè cumplessiv sco pussaivel da l’impressiun tar la populaziun davart las activitads da la Lia rumantscha e da la Pro Grigioni Italiano. Tenor l’incumbensader dua l’evaluaziun dar infurmaziuns cleras davart l’effizienza da la promoziun linguistica. Ils resultats vegnan integrads directamain en l’ulteriur svilup da la strategia da promoziun ed en las preparativas per la perioda da promoziun 2029-2032.
Ina part da la retschertga è ina enquista-online che vegn integrada en l’evaluaziun da las mesiras per promover la lingua rumantscha e taliana sco er en l’ulteriur svilup da la plurilinguitad en il chantun Grischun. «Emprimas intervistas èn vegnidas fatgas cun persunas expertas elegidas. L’enquista duai ussa furnir in barometer d’opiniun da la populaziun uschè vast sco pussaivel», di il manader dal project, prof. dr. Curdin Derungs. L’enquista ha lieu dals 7 als 29 da schaner 2026 e dura var 10 minutas. La promoziun da las medias, las atgnas prestaziuns dal chantun sco er ina controlla finanziala u giuridica na fan betg part da la retschertga.
Ulteriurs detagls
- Dapli davart il project: fhgr.ch/sprachfoerderung
- Enquista davart la Lia Rumantscha (RM) : liarumantscha-rr.link.fhgr.ch
- Enquista davart la Lia Rumantscha (DE) : liarumantscha.link.fhgr.ch
- Enquista davart la Pro Girgioni Italiano (IT) : pgi-it.link.fhgr.ch
- Enquista davart la Pro Girgioni Italiano (DE) : pgi.link.fhgr.ch
ulteriuras infurmaziuns
La Scola auta spezialisada dal Grischun
Sco scola auta metta la SAS Grischun il focus sin in pensar dinamic ed in agir proactiv. Questa tenuta la gida a concepir l'avegnir. La purschida da studis s’orientescha tenor las sfidas praticas da l’economia e da la societad. Sias 2400 studentas e students en scolaziun e perfecziunament furma ella a persunalitads responsablas. La SAS Grischun porscha studis e perfecziunaments en ils roms «architectura ed inschigneria da construcziun», «medias, tecnica ed IT» sco er «economia, servetschs e scienza d’infurmaziun». En sia perscrutaziun interdisciplinara e transdisciplinara metta ella il focus sin ils temas tecnologias futuras applitgadas, il svilup en il spazi alpin e l'agir tenor princips d'interpresa. Cun sias activitads contribuescha la SAS Grischun al success ed a la cumpetitivitad da persunas, instituziuns e regiuns. Ella ha fermas ragischs en la regiun, è d’impurtanza naziunala ed irradiescha en l’entir mund. fhgr.ch/rm