In project per l'avegnir
Cun il Center da scola auta spezialisada dal Grischun sa furma a Cuira in nov lieu principal per il studi, la perscrutaziun e l'inscunter. Ma il nov campus è bler dapli ch'in grond project: Per la cussegliera guvernativa Carmelia Maissen, scheffa dal Departament d'infrastructura, energia e mobilitad, è il campus in motor per la scienza e l'economia dal Grischun – ed in lieu, cun il qual ella ha ina relaziun persunala speziala.
Intervista: Seraina Zinsli / illustraziun: Chanzlia chantunala dal Grischun / visualisaziun: Giuliani Hönger Architekten
Dunna Maissen, il Center da scola auta spezialisada dal Grischun è il pli grond project da construcziun auta dal Chantun. Co èsi per Vus d'accumpagnar uschè stretg in project da tala dimensiun?
Igl è fitg bel, unic ed interessant. I na sa tracta numnadamain betg dad x-in project da construcziun, mabain in che vegn realisà per l'avegnir – per las proximas generaziuns. Perquai èsi in privilegi da pudair accumpagnar in tal project. Jau hai plinavant ina relaziun persunala cun questa scola: Avant blers onns hai jau lavurà en in pensum parzial sco docenta a la Scola auta da tecnica e d'economia da lez temp. Jau hai instruì istorgia e teoria da l'architectura. Perquai sa serra per mai er in pitschen rudè.
Fa quai er in pau respect
Gea, natiralmain. In project uschè grond chaschuna automaticamain tschertas sfidas. La planisaziun è cumplexa – per tut las acturas ed ils acturs. Cunzunt per l'uffizi da construcziun auta che maina il process. Per la realisaziun avain nus trais cleras finamiras: la qualitad sto constar, il temp da construcziun sto vegnir observà ed ils custs ston restar en il rom fixà. Avair da tut temp sut controlla quests puncts è pretensius durant in project da questa dimensiun. Quai fa respect – ed ins senta la gronda responsabladad.
Quant enavant è il futur Center da scola auta spezialisada dal Grischun in simbol per il svilup dal chantun Grischun?
Il nov campus è in statement architectonic che stat per il futur dal chantun. Nus investin en quest futur, rinforzain il Grischun sco lieu da furmaziun e stgaffin pussaivladads da studi attractivas sin nivel da scola auta spezialisada – natiralmain cun la finamira che glieud cun bunas qualificaziuns restia qua e na giaja betg davent. Quai rinforza per consequenza era l'economia ch'è dependenta da persunas spezialisadas qualifitgadas. Plinavant vulain nus diversifitgar l'economia grischuna – per exempel en regiuns, nua ch'il turissem è stà fin ussa la suletta ferma pitga. Ord vista dal Departament d'infrastructura, energia e mobilitad mussa il project era che la construcziun e la persistenza èn in'unitad.
Co sa mussa quai a moda concreta?
La construcziun persistenta cumenza gia cun la planisaziun ed il program da spazi. Tge dovri propi? Nua pon ins optimar process? Forsa pon ins schizunt spargnar spazi cun planisar a moda raffinada. Quai èn ponderaziuns ch'ins sto far baud, ma ch'èn impurtantas. Durant la construcziun sco tala vai tranter auter per la tscherna da material che deriva da resursas natiralas e che duai vegnir producì a moda uschè favuraivla a l'ambient sco pussaivel. La moda da construir ibrida cun lain e betun per exempel chaschuna cleramain damain emissiuns da CO2 ch'ina construcziun massiva convenziunala. Il lain per las travs dal palantschieu sura deriva da guauds grischuns. Per che quai saja pussaivel han ins stuì pinar laina ad uras ed en la dretga quantitad e grondezza e laschar siar ella. Quai dumonda ina planisaziun accurata. Il process è stà pretensius, ma ha valì la paina, cunquai ch'el ha rinforzà la chadaina grischuna da laina e l'economia locala. L'edifizi sez duai ultra da quai duvrar pauca energia ed il medem mument producir energia, per exempel cun agid d'implants solars.
Pensais Vus er explicitamain als basegns d'umans giuvens?
Ils basegns da las utilisadras e dals utilisaders stattan en il center. Tar ina scola auta spezialisada èn quai oravant tut las studentas ed ils students. Nus vulain crear per ellas ed els spazis adattads da qualitad inspiranta ed in lieu fisic, nua ch'ins sa scuntra gugent. Per il mument è la SAS Grischun repartida sin blers lieus en la citad da Cuira. Cun in campus vegn stgaffì in lieu central che rinforza e fa attractiva la vita da student:a, ma che procura era per cundiziuns da lavur idealas per il persunal, las persunas che lavuran en la perscrutaziun e las docentas ed ils docents.
Tge è Voss giavisch per la primavaira 2028, cura che l'edifizi vegn probablamain emplenì cun vita?
Ch'il potenzial e l'attractivitad dal nov campus sco motor dal svilup vegnian tratgs a niz cumplainamain cun ina vita da campus inspiranta e lavurs da perscrutaziun e projects d'auta qualitad che han ina buna resonanza en il chantun e che promovan la creaziun da raits sur ils cunfins ora.
Quant impurtant è quest project per Vus persunalmain – sco cussegliera guvernativa, ma oravant tut sco Grischuna?
Il campus futur mussa il svilup allegraivel dals ultims onns en il Grischun. Avant 30 onns mancava la conscienza dal Grischun da pudair esser in lieu da furmaziun e perscrutaziun sin plaun da scola auta spezialisada. Da quel temp stuevan ils giuvenils savens bandunar il chantun per far ina scolaziun u in perfecziunament. Oz essan nus ans sviluppads ad ina cuntrada da furmaziun e perscrutaziun interessanta – a Tavau, ma er a Cuira. Il Center da scola auta spezialisada dat perditga da questa nova conscienza: nus avain qua pitgas fermas ed impurtantas e faschain part da la cuntrada da furmaziun e perscrutaziun svizra.
Artitgel da
Seraina Zinsli, manadra da redacziun, manadra da project communicaziun da scola auta
